Sadi Yücebaş
Sadi Yücebaş 1992 yılından bu yana gitar dersleri vermektedir.
YAZILAR

   BÜTÜN YÖNLERİYLE GİTAR

Gitar 20. yüzyıl boyunca kendini dünyanın en popüler müzik çalgısı olarak kabul ettirmiştir. Gitar son derece uygulanabilir, portatif ve çekici bir müzik aletidir; çok yönlülüğü onun sınırsız bir çeşitlilikte kullanılabilmesini sağlamıştır. Telli çalgıların aynı anda hem akorların hem de melodilerin çalınmasına olanak veren en pratiklerden biridir. Gitarın sesi dünyanın bütün ülkelerinde eşsiz bir form ve tür çeşitliliği ile duyulabilir. Bu, ev yapımı müzik aleti çalan etnik müzisyenlerden, gelişmiş bilgisayar sistemleri ile çalışan ve geniş bir malzeme dağarcığından yararlanan kompozitörlere kadar geniş bir yelpazeye yayılmıştır.

MODERN GİTAR

Geçtiğimiz 150 yıl boyunca gitar köklü değişikliklere uğramıştır. Düşük ses şiddetine sahip narin bir salon müzik aletiyken, günümüzde geniş bir çeşitlilikle ses rengi ve dinamiğine sahip bir müzik aletine dönmüştür.
Bazı modern tasarımlar kültleşerek moda haline gelmiş, tüm yaş ve kültür düzeylerindeki insanlar için müzikal anlatımın başlıca öğelerinden biri olmuştur. Gitarın kökenleri antik dünyada geliştirilmiş bir grup telli müzik çalgılarına dayanır. Bel kısmı oyuk ilk gitarlar Rönesans döneminde İtalya ile İspanya’da ortaya çıkmış ve o tarihten günümüze kadar tüm Avrupa’da giderek daha yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. 19. yüzyılda ortaya çıkan modern klasik gitarın doğduğu yer İspanya’dır. Yine bu dönem Kuzey Amerika’da çelik telli (steel-string), düz göğüslü ( flatop) ve bombeli göğüslü (archtop) gitarların gelişmesine tanık olmuştur. Elektro-gitarlar ise 1930’larda müzik aletlerinin amplifikasyonu ile ilgili deneysel çalışmaların sonucunda ortaya çıkmıştır. 20. yüzyıl boyunca gitarın tüm dünyada artan popülaritesi, ses kayıt ve film teknolojisindeki gelişmeler ile aynı zamana denk gelmiş ve bu eğilimler enstrümanın öne çıkmasında etkili olmuştur.

MÜZİK TÜRLERİ 

Bugün gitar Barok dönem müziklerinden klasik orkestra parçalarına, rock müzikten avangart caza kadar pek çok değişik kompozisyon el form ve türde kullanılmaktadır.
Belirli müzik türleri gitar ile özellikle yakın bir ilişki içerisindedir – Flâmenko, country, blues, pop ve rock müzik türleri biçimsel gelişmelerini gitarın kullanımına borçludur. Son yetmiş yıl boyunca hem solo sanatçılar hem de grup için gitar, en popüler enstrümantal eşlik şekli haline gelmiştir.

İLK DÖNEMLER

16. yüzyıldan günümüze ulaşan ilk gitar müziğinin örnekleri, aslında gitarın yakın bir akrabası olan vihuela için yazılmış bir dizi kitapta kendini gösterir. Kompozisyonlar genellikle kraliyet sarayına veya aristokratlara bağlı müzisyenler tarafından, üzerinde eşlik (accompaniment) amaçlı ve enstrümantal parçalar için klavye (fingerboard) pozisyonlarının gösterildiği tablatürler halinde yazılmışlardı.
Bu dönemde gitar pek çok Avrupa ülkesinde profesyonel müzisyenlerce yaygın olarak kullanılmaktaydı. Aynı zamanda çeşitli halk grupları tarafından da çalınmaktaydı ve basit eşlikler muhtemelen yolculuk eden tiyatro müzisyenleri ve saz şairleri aracılığıyla bir icracıdan diğerine aktarılmaktaydı.
Her ne kadar başlangıçta lavta ve vihuelanın ‘’zavallı bir akrabası’’ olarak ortaya çıktıysa da her iki müzik aletini de 18. yüzyılda geride bırakmıştır. 17. yüzyılın başlarında akorların teker teker vurularak çalınmasına dayanan biçimsel bir yaklaşım yaygınlaştı. Bu, gitarın daha da popülerleşmesine yardımcı olduğu gibi genel çalama sitillerinin oluşmasında da önemli bir etki yarattı. Yüzyılın sonuna doğru besteciler özellikle gitar için süit formunda daha uzun eserler yazmaya başladılar ve müzik aleti lavtanın ardılı olarak yerini iyice sağlamlaştırdı.

SONRAKİ DÖNEMLER

18. yüzyıl boyunca, piyano ve diğer tuşlu çalgıların çok çeşitli müziksel etkinliklerde yaygın olarak kullanılması gitarın popülerliğini etkiledi. Bununla birlikte, hem teknik gelişmeler ve hem de eğitmen ve besteci kimliğiyle ortaya çıkan yeni nesil virtüöz icracılar, gitarın 18. yüzyılın sonları ile 19. yüzyılın başlarında yeniden eski gücüne kavuşması için gerekli alt yapıyı oluşturdular. Çift yerine tek tel kullanılmaya başlanılması yüksek bir icra standardına ulaşılmasını çok daha kolay hale getirdi.
Dionisio AGUADO, Mauro GIULLIANI ve Fernando SOR gibi sanatçılar belirli bir teknik virtüözite gerektiren müzik eserleri ürettiler. 19. yüzyıl boyunca gitar çok popüler hale geldi ve her biri için geniş bir basılı repertuarın geliştiği pek çok çalışma yöntemi kullanıldı. Fransisco TERREGA hem bir icracı hem de bir eğitmen olarak köşe taşlarından biri oldu ve büyük klasik bestecilerin pek çok çalışmasını gitara uyarladı. Yine bu dönemlerde, Antonio de TORRES tarafından geliştirilen yeni müzik aleti, gitarı yeni bir düzeye çıkarttı. TARREGA, klasik gitar müziğinin bugün bildiğimiz haliyle kurulmasını sağlayan bir grup icracıyı etkiledi. Gitarla çalınan İspanyol Flamenko müziği bu dönemde önem kazandı, bununla birlikte 19. yüzyıldan önce de gitar bir Flamenko halk müzik aleti olarak kullanılmaktaydı. Amerika kıtasında gitar hem klasik düzeyde hem de halk geleneklerinde önemli bir yere sahip olmuştur. Kuzey Amerika’nın güney eyaletlerinde, daha çok ev yapımı gitarlarla çalınan blues müziği gelişmeye başladı. Bu, gitar ile Kuzey Amerika ve dünyanın diğer yerlerindeki popüler müziğin oluşturulmasında rol oynayan blues müziği arasındaki bağın başlangıcına işaret eder.

20. yüzyılda Andreas SEGOVIA, Ramon MONTOYA ve Robert JOHNSON gibi müzisyenler, enstrümanın değişik müzik alanlarında önemli bir konuma gelmesini sağlayan kişiler arasında yer aldılar. Gitar aynı zamanda 1930’ların sonlarındaki plak ve filmlerle popülerlik kazanan country ve western müziğinin de değişmez bir parçasıydı. Diğer yandan, cazdaki banjonun ve tercih edilen bir eşlik formu olarak diğer müzik aletlerinin de yerini almaya başladı. Posta siparişi yoluyla veya mağazalardan satın alınabilen ucuz gitar markalarının yaygınlaşması sayesinde Amerika ve Avrupa’daki profesyonel ve amatör icracılar için daha kolay bulunabilir hale geldi. Gitar, amplifikasyon için başarılı bir şekilde uyarlanabilen ilk müzik aletlerinden biriydi. Elektro-gitarın ortaya çıkmasına 1930’larda Charlie CHRISTIAN ve diğer caz müzisyenleri öncülük etmiştir. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra gitara olan ilgi arttı ve yeni nesil virtüöz klasik ve Flamenko icracıları ün edinmeye başladı. 1950 ve 1960’larda tüm dünyada gitar, çoğu müzik türü için vazgeçilmez bir konum kazanmaya başladı; bu eğilim günümüze kadar devam etmiştir. Gitar müziğinin zenginliği ve popülaritesi, sürekli gelişme gösteren icra becerileri ve yeniliklerle desteklendikçe bu müzik aletinin geleceği çok parlak gözükmektedir.

GÜNÜMÜZDE GİTAR

Çok çeşitli müzikal yaklaşımlar ile müzik türlerinde kullanılmasının yanı sıra hemen her zevke ve her gereksinime uyan çalgı aletlerinin geliştirilmesi pek çok değişik çalma tekniğinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Naylon telli klasik ve Flamenko gitarlar sağ elin parmaklarıyla çalınırken, çelik telli gitarlar genellikle penayla çalınırlar. Elektro-gitar icracıları, sağ elle klavye üzerine hafifçe vurarak notaları çalmak (finger tapping) gibi her iki elin de kullanıldığı ileri teknikler geliştirmişlerdir.
Canlı performanslardaki ve stüdyo kayıtlarındaki gitara dayalı popüler şarkılar, doğaçlama sololar ve enstrümantal parçalar gitarcılar için sonsuz çeşitlikte bir ilham ve cesaret kaynağı oluşturmuştur.

ÇEŞİTLİ YAKLAŞIMLAR

Deneyimli eğitmenlerin yanında yetişerek, dersler alarak ve müzik okullarında okuyarak yeteneklerini geliştiren klasik müzik gitarcılarının sayısı giderek artmaktadır. Klasik ve popüler türler farklı yollardan gelişmiştir, öyle ki, pek çok müzisyen naylon telli gitarlar ile çelik telli gitarları tamamen farklı müzik aletleri olarak görmekteydi, neyse ki bu tutum şimdilerde yok denecek kadar azdır ve çalma sitillerinin kaynaştırılması yönündeki çalışmalar değişik müzik türleri arasında ortak faydalar sağlayacak çalma tekniklerinin karşılıklı etkileşimine ön ayak olmaktadır. Özellikle gitarcılar için yayımlanan basılmış malzeme miktarı giderek artmakta, uyarlama ve düzenlemeler ile orijinal gitar müziklerine ait eserler yaygın şekilde bulunabilmektedir. Eğitim sistemindeki farklı geleneklere açık yaklaşım ve yaratıcılığın desteklenmesi sonucunda icracıların teknik ve yenilikçilik seviyesinde önemli bir gelişim göstermiştir. Şu anda pek çok klasik ve Flamenko gitaristi virtüözite isteyen caz ve rock müziklerinde kullanılan teknikleri bilmekte, akor ve sololar üzerinde doğaçlama yaparak kazanılan ifade özgürlüğünün değerini takdir etmektedir. Özellikle klasik repertuar için sağlam bir teknik alt yapı elzemdir, bununla birlikte gitar müziğinin en önemli eserlerinden bazıları Django REINHARDT ve Jimi HENDRIX gibi alışılmışın ve geleneklerin dışında yaklaşımlarla çalan gitaristler tarafından üretilmiştir.

GİTAR ÖĞRENMEK 

Çok kısa bir süre içinde gitarda küçük ezgiler çıkartmak ve çalmak oldukça kolaydır. Gitar gönüllüsü, değişik türleri denediği ve güçlüklerin üstesinden gelmek için düzenli olarak egzersiz yaptığı takdirde olumlu sonuçlar alacaktır. Benzer şekilde, müzik teorisi hakkında edinilecek bilgiler bir müzisyenin doğaçlama ve kompozisyon yeteneklerini geliştirecektir. Her türde gitarın kullanımının öğretilmesi ve geniş bir yelpazedeki müzikal dağarcığın geliştirilmesi için düzenli bir eğitim gereksinimini doğurmaktadır.

     
Kaynak: 
Chapman, Richard (1999), Bütün Yönleriyle Gitarlar, Dost Kitapevi Yayınları


Yazıları kaynak göstererek ve sitemizden alındığını belirterek kullanabilirsiniz.
[ GERİ DÖN ]

Anasayfa | Biyografi | Hakkında Ne Dediler ? | Fotoğraflar | Videolar | Notalar | Yazılar | Haberler | İletişim
Sadi Yücebaş © 2012
designed by deniz demirdöven